Sau ghép tim: Học cách sống cùng một trái tim mới

Rời phòng mổ sau một ca ghép tim thành công là một dấu mốc lớn. Nhưng với người bệnh, đó chưa phải là điểm kết thúc của hành trình điều trị.

Khi trở về với cuộc sống thường ngày, nhiều điều tưởng như rất nhỏ lại trở thành những việc cần được quan tâm mỗi ngày: uống thuốc đúng giờ, nhớ lịch tái khám, theo dõi những thay đổi của cơ thể, thận trọng khi sử dụng thêm một loại thuốc mới hay nhận biết khi nào một dấu hiệu bất thường cần được báo cho bác sĩ.

Đó cũng là những câu chuyện được nhắc đến trong buổi sinh hoạt nhóm dành cho người bệnh và người nhà người bệnh sau ghép tim, được Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức chiều ngày 04/09/2026.

Không khí của buổi gặp gỡ không chỉ xoay quanh những kiến thức chuyên môn. Người bệnh có dịp gặp lại đội ngũ đã đồng hành trong quá trình điều trị, chia sẻ những thay đổi sau ghép và cùng trao đổi về những vấn đề rất thực tế khi trở về nhà.

Theo GS TS BS. Nguyễn Hoàng Định – Phó Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh, ghép tim thành công là một bước quan trọng, nhưng kết quả lâu dài còn phụ thuộc vào quá trình theo dõi và chăm sóc sau ghép. Việc sử dụng thuốc đầy đủ, tái khám đúng hẹn và thực hiện các xét nghiệm theo chỉ định giúp đội ngũ điều trị theo dõi chức năng tim ghép, điều chỉnh thuốc và phát hiện sớm những vấn đề có thể phát sinh.

Trong số những nội dung được trao đổi, thuốc chống thải ghép là vấn đề nhận được nhiều sự quan tâm. Sau ghép tim, hệ miễn dịch của cơ thể có thể nhận diện tim ghép là mô lạ và tạo phản ứng chống lại cơ quan ghép. Vì vậy, người bệnh cần sử dụng thuốc ức chế miễn dịch lâu dài để kiểm soát phản ứng này.

ThS BS. Huỳnh Anh Kiệt - Khoa Nội Tim mạch cho biết phác đồ thường phối hợp nhiều nhóm thuốc và được điều chỉnh tùy từng giai đoạn cũng như tình trạng của mỗi người bệnh. Chính vì vậy, việc tự ý ngưng thuốc, bỏ liều hoặc thay đổi thuốc có thể ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị.

Không chỉ uống thuốc đúng, người bệnh còn cần được theo dõi định kỳ. Với một số thuốc, bác sĩ sẽ chỉ định xét nghiệm nồng độ thuốc trong máu để đánh giá và điều chỉnh liều phù hợp. Trong đó thuốc điển hình như tacrolimus hoặc everolimus, nếu nồng độ quá thấp có thể làm tăng nguy cơ thải ghép, trong khi quá cao có thể ảnh hưởng đến chức năng thận, huyết áp và chuyển hóa.

Những lưu ý tưởng như nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày cũng được trao đổi khá kỹ. Một loại thuốc cảm, thuốc giảm đau hay thảo dược được sử dụng thêm đều có khả năng tương tác với thuốc chống thải ghép. Vì vậy, khi khám tại một cơ sở y tế khác hoặc trước khi sử dụng thuốc mới, người bệnh cần thông báo rõ tiền sử ghép tim và trao đổi với đội ngũ đang theo dõi sau ghép.

Nguy cơ nhiễm trùng cũng là vấn đề cần được chú ý, đặc biệt trong năm đầu khi mức độ ức chế miễn dịch còn cao. Người bệnh được hướng dẫn duy trì vệ sinh cá nhân, ăn chín uống sôi, hạn chế tiếp xúc với nguồn lây nhiễm và tuân thủ thuốc dự phòng theo chỉ định.

Những dấu hiệu như sốt từ 38 độ C, ớn lạnh, ho mới xuất hiện, khó thở, vết mổ sưng đỏ hoặc rối loạn tiêu hóa cần được báo sớm cho đội ngũ điều trị. Khi có biểu hiện nhiễm trùng, người bệnh không nên tự mua kháng sinh hoặc tự ngưng thuốc chống thải ghép.

Nhưng điều khiến buổi sinh hoạt trở nên gần gũi không chỉ nằm ở những kiến thức được chia sẻ. Giữa những câu hỏi về thuốc, xét nghiệm hay dấu hiệu bất thường là những câu chuyện về việc trở lại với nhịp sống thường ngày sau một cuộc phẫu thuật lớn. Người bệnh chia sẻ với nhau những thay đổi trong sinh hoạt, những băn khoăn trong quá trình thích nghi và những kinh nghiệm mà chỉ những người đã đi qua hành trình ghép tim mới thực sự thấu hiểu. Ở đó, câu hỏi không chỉ được đặt ra cho bác sĩ. Người đi trước chia sẻ với người đi sau. Người nhà cũng có cơ hội hiểu rõ hơn cách đồng hành và hỗ trợ người bệnh trong cuộc sống sau ghép.

Ghép tim mang lại một cơ hội sống mới. Còn để cơ hội ấy được duy trì lâu dài là một quá trình cần sự chủ động của người bệnh, sự đồng hành của gia đình và sự theo dõi liên tục của đội ngũ chuyên môn.

Những buổi sinh hoạt nhóm sau ghép vì vậy không chỉ giúp người bệnh hiểu thêm về thuốc hay cách theo dõi sức khỏe. Đó còn là một cách để sự kết nối giữa người bệnh và đội ngũ điều trị được tiếp tục sau khi rời bệnh viện, trong hành trình học cách sống khỏe hơn với một trái tim mới.